Skymni
Qyteti antik
~Foustel De Coulanges
Origjina e Mendimit
~Jean Pierre Vernant
Zgjerimet e para të Romës (753 – 350 para Jezu Krishtit)
~Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Arkeologjisë
V
XV
XX
Shqipëria Arkeologjike
~Muzafer Korkuti
Arkitektura Sepulkrale
~Apollon Baçe
Në pranverë të vitit 1396
~Oliver Jans Schmitt
Republika detare e Venedikut
~Oliver Jens Schmitt
Bylisi
~Neritan Ceka, Skënder Muçaj

Skymni

Përshkrimi i botës

Skymni është gjeograf grek nga Hiosi që jetoi në shek. III-II para e.s. Këtij autori, pa të drejtë, i atribuojnë veprën e njohur me emrin "Periegesis", lat. Orbis descriptio (Përshkrimi i botës).

Autori i vërtetë i "Periegesit" i cili ka jetuar me sa duket në shek. e I para e.s. nuk njihet, prandaj zakonisht quhet Pseudo-Skymni.

"Periegesis" është një vepër e shkruar në vargje, prej së cilës janë ruajtur vetëm pak fragmente. Ajo përbëhej prej disa librash dhe ndahej, me sa duket, në dy pjesë të veçanta Evropa dhe Azia.

Hartuesi i saj ka shfrytëzuar burime të shek. IV dhe në disa raste edhe të shekujve V e VI para e.s. Autorët më të preferuar të tij kanë qenë Herodoti, Efori, Theopompi, Timeu dhe Eratostheni. Me rëndësi është fakti se në "Periegesis" nuk përmendet asnjë ngjarje pas shekullit IV para e.s.

Nga fragmentet e ruajtura nga kjo vepër gjejmë edhe të dhëna për gjeografinë dhe historinë e Ilirisë.

Përshkrimi i botës

EVROPA

Pastaj vjen një ishull i vogël që quhet

Erythea; ai nuk është shumë i gjatë,

por ka tufa gjedhësh dhe bagëtish të tjera

edhe dema si të egyptasve

dhe si ato që janë në Epir te thesprotët

Fill pas Italisë ngushtica e Jonit

gjendet; dhe duke zbritur në drejtim të hyijes

banojnë japygët. Pas tyre vijnë oinotrët

Brentesi liman i mesapëve,

kurse përkundrejt tyre janë malet Keraune

Në mbrendi banojnë ombrikët /themj,

për këta thonë se bëjnë një jetë luksoze

dukejetuar njësoj me lydët.

Pastaj vjen i quajturi det Adriatik.

Theopompi përshkruan pozicionin e tij;

ai bashkohet me detin Jon

dhe ka ishuj të ngjashëm me Kykladet;

Disa prej tyre quhen Apsyrtide, Elektride, të tjerat Libumide.

Thonë se rreth detit Adriatik

banon një shumicë e madhe barbarësh

pothuajse njëmilion e pesëqindmijë banorë

dhe kanë një tokë shumë të mirë dhe pjellore

se aty, si thonë, edhe bagëtia pjellin binjakë.

Era që kalon nëpër detin e Pontit

ndryshohet mbi tokën e tyre, ndonëse janë afër.

Nuk fryn me dëborë, as nuk është shumë e ftohtë,

por qendron gjer në fund krejt e lagët;

është e rrëmbyer, ndryshon dhe bëhet e furishme

sidomos në verë me shkrepëtima,

rrufe dhe me ato që aty quhen

shtrëngata.

Pas enetëve vijnë thrakët që quhen istrë,

kundrejt këtyre ndodhen dy ishuj,

të cilët duket se nxjerrin kallaj shumë të mirë,

Mbi ta janë hymanët e mentorët

Dhe Eridani që nxjerr qelibar shumë të bukur,

për të cilin thonë se është lot i ngurosur,

shumë i kulluar dhe që është një farë lëngu plepash

Pastaj vjen Iliria një tokë e gjatë

Me shumë popuj brenda. Thonë se popullsia e saj është shumë e

madhe;

nga këta popuj disa banojnë në viset e brendshme,

duke lëruar tokën,

disa të tjerë anës së detit Adriatik.

Një palë nga këta u binden pushtetit të basilejve,

Disa të tjerë mnarkëve;

dhe një palë tjetër vetësundohen. Thonë se këta i nderojnë shumë perënditë.

se janë shumë të drejtë dhe mikpritës,

se duan jetën shoqërore

dhe janë të shtënë pas një jete shumë të hijshme.

Jo larg tyre ndodhet ishulli Far

i themeluar nga banorët e ishullit Par dhe e quajtura

Kerkyra e Zezë, ku u vendosën knidas për banim,

Kjo tokë ka një liqen

Të madh, të cilin ata e quajnë Lyhnid

Shumë afër ndodhet një ishull ku thuhet

se erdhi Diomedi dhe vdiq,

prandaj ky ishull quhet Diomedea.

Sipër këtyre banojnë brygët barbarë.

Anës detit është Epidamni qytet

helen, të cilin si duket e themeloi Korkyra.

Më sipër nga brygët banojnë të quajturit enkelej

në krye të cilëve dikur pat qenë Kadmi.

Pranë këtyre është Apollonia,

e themeluar prej korinthasve dhe korkyrasve,

dhe Oriku, qytet Helen në buzë të detit

këtë e ndërtuan eubeasit,

të cilët i hodhi këtu dallga kur ktheheshin nga Troja.

Pastaj vijnë popullsitë e thesprotëve dhe të kaonëve,

barbarë të cilët nuk zënë shumë vend.

Ishulli Korkyra ndodhet kundrejt Thesprotisë.

Pas Thesprotisë janë të quajturit molosë,

të cilët dikur i solli këtu Pirrua,

i biri i Neoptolemit; aty është edhe Dodona,

faltore e Zeusit, themeluar prej pellazgëve.

Në viset e brendshme banojnë barbarë të përzier,

për të cilët thonë se edhe banojnë pranë faltores.

Pas molosëve vjen Ambrakia, koloni e korinthasve,

i pari që i vuri themelet e kësaj ka qenë djali i Kypselit

Gorgoja...

info@balkancultureheritage.com