Kontrastet rajonale
Qyteti antik
~Foustel De Coulanges
Origjina e Mendimit
~Jean Pierre Vernant
Struktura e simbolizmit ilir
~Aleksandër Stipçevic
Roma Mbretërore
~Shaban Dervishi
Republika e hershme
~Shaban Dervishi
Zgjerimet e para të Romës (753 – 350 para Jezu Krishtit)
~Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Arkeologjisë
V
XV
XX
Shqipëria Arkeologjike
~Muzafer Korkuti
Arkitektura Sepulkrale
~Apollon Baçe
Ajkuna kján Omerin
~Curraj – Epér (Mirash Gjoni)
Orët e Mujit
~Visaret e Kombit

Kontrastet rajonale

Nëse ka një tipar mesdhetar që haset edhe në Adriatik, ky është pikërisht ai i larmisë së peizazheve. Kjo shumëllojshmëri yjen në radhë të parë nga përzgjatja e gjiut Adriatik në gjerësi gjeografike.

Në pellgun mesdhetar, Adriatiku është një gji që futet thellë drejt veriut. Triestja ndodhet pothuajse në të njëjtën gjerësi me Lionin apo me deltën e Danubit, në pellgun e Detit të Zi. Triestja gjendet më në veri sesa Beogradi dhe Bukureshti.

Në pjesën veriore të Adriatikut, vendet bregdetare afrohen pra, përsa i përket peizazhit natyror, me ato të Europës Qendrore: mjegulla dimërore e Venecias është po aq e dendur sa ajo e Milanos a e Lionit. Në pjesën e poshtme të ultësirës së lumit Po, bimësisë nuk i mbetet më asnjë tipar mesdhetar: aty as që bëhet fjalë për ullirin. Në bregdetin e Kroacisë, si në Istrie ashtu edhe në Dalmaci, brenda njëzet kilometrash njeriu kalon nga një peizazh mesdhetar klasik në pyje halore si ato që gjen në Europën Qendrore. Ky kontrast i menjëhershëm krijohet për shkak të pendës malore dinarike që shkon përgjatë bregut, rrafsh me buzën e detit.

Veriu i Adriatikut, një zbritje në det e ultësirës së lumit Po, i kundërvihet jugut të tij që ndodhet nën qiej më të mëshirshëm: gadishulli i Puljes vuan nga thatësira dhe nga zhegu i verës ku temperatura i afrohet nganjëherë asaj të Siqelisë.

Për më tepër, shpati italik dallon nga pjerrësia e kurrizit dinarik, si nga trajtat e relievit ashtu edhe nga vetitë klimatike apo tiparet e mbulesës bimore.

info@balkancultureheritage.com