Rruga në luginën e Devollit
Qyteti antik
~Foustel De Coulanges
Origjina e Mendimit
~Jean Pierre Vernant
Struktura e simbolizmit ilir
~Aleksandër Stipçevic
Roma Mbretërore
~Shaban Dervishi
Republika e hershme
~Shaban Dervishi
Zgjerimet e para të Romës (753 – 350 para Jezu Krishtit)
~Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Arkeologjisë
V
XV
XX
Shqipëria Arkeologjike
~Muzafer Korkuti
Arkitektura Sepulkrale
~Apollon Baçe
Në pranverë të vitit 1396
~Oliver Jans Schmitt
Republika detare e Venedikut
~Oliver Jens Schmitt
Ajkuna kján Omerin
~Curraj – Epér (Mirash Gjoni)
Orët e Mujit
~Visaret e Kombit
Bylisi
~Neritan Ceka, Skënder Muçaj

Rruga në luginën e Devollit

Rruga e luginës së Devollit me origjinë antike e për këtë dëshmojnë kalatë antike që e ruanin atë (Zvezda, Dishnica, Symiza) si dhe ura antike e Grabovës, ka pasur rol të rëndësishëm gjatë mesjetës. Në antikitetin e vonë dhe në mesjetë ajo kontrollohej nga disa fortifikime si Menkulasi, Zvezda, Dishnica, Symiza, si dhe Gopeshi e Zereci në zonën e Moglicës.

Nën fshatin Gopesh mbi lumin e Devollit ruhen gjurmët e dy urave mesjetare me kalim druri mbi këmbë guri, mbi të cilat kalonin degëzime rrugore nga rruga kryesore e luginës së Devollit në  drejtim të Voskopojës. Veç këtyre për funksionimin e rrugës së Devollit në mesjetën para pushtimit turk flasin dhe burimet dokumentare.

Nëpër luginën e Devollit kaluan në fundin e shekullit XI kryqtarët normanë me Beomundin e po këtej në Gllavenicë kaluan forcat bizantine në fillim të shekullit XII me në krye Kantakuzenin. Fakti që në krahasim me rrugën e luginës së Shkumbinit, ku në mesjetë mungojnë fortifikimet, gjatë luginës së Devollit ka vazhduar jeta gjatë mesjetës, me qendër kryesore Deabolisin (Devollin) si dhe arsyeja që kjo rrugë është më strategjike ndaj asaj të Shkumbinit, të shtyjnë të mendosh se me rënien e rëndësisë së rrugës Egnatia, rruga e luginës së Devollit fitoi rëndësi në këto anë.   

info@balkancultureheritage.com