Shëtitorja Jugore
Qyteti antik
~Foustel De Coulanges
Origjina e Mendimit
~Jean Pierre Vernant
Zgjerimet e para të Romës (753 – 350 para Jezu Krishtit)
~Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Instituti i Arkeologjisë
V
XV
XX
Shqipëria Arkeologjike
~Muzafer Korkuti
Arkitektura Sepulkrale
~Apollon Baçe
Në pranverë të vitit 1396
~Oliver Jans Schmitt
Republika detare e Venedikut
~Oliver Jens Schmitt
Bylisi
~Neritan Ceka, Skënder Muçaj

Shëtitorja Jugore

Shëtitorja jugore, i mbështetet një kupole të ulët kodri-nore në skajin lindor të qytetit, ku ndodhet akropoli i qytetit (2.5 ha), i njësuar me temenosin-in e Herës. Terreni para saj rrëzohet me pjerrësi të madhe, pa lejuar zhvillimin e ndonjë sheshi a qendre.

Shëtitorja prek dhe dëmton me shpinë murin rrethues të akropolit, të mesit shek IV p.e.s., duke ndalur para një kulle të tij drejtkëndëshe. Ajo vijon nga lindja në perëndim, me ballin e orientuar drejt jugut. Një orientim i tillë i shpaloste vështrimit një panoramë të gjerë, shmangte erërat e ftohta dhe i siguronte shëtitores insolacionin e rëndësishëm për klimën e ftohtë të kësaj zone.

Shëtitorja me planimetri drejtkëndëshe, 11.50 m e gjerë dhe minimalisht 30 m e gjatë, ka qenë me dy pista, me nishe absidale të këmbyeta me pilastra në murin e pasmë. Themeli i gjerë dhe i thellë i stilobatit (1.80 x 0.80 m) tregon se shëtitorja ka qenë dykatëshe. Si e tillë ajo ripërsërit Apolloninë 2 si për nga arkitekturn ashtu dhe konstruksioni, duke e miniaturizuar lehtë atë. Për të rritur qëndrueshmërinë ndaj lëkundjeve sizmike, tabani i shëtitores është mbushur me gurë të thyer. Muri i saj i pasmë është punuat me blloqe kuadratike me faqe të rrafshët prej brekçeje shpati, të pajisur me vijë peshimi skajeve. Muri, gjymtyrizohet në shtatë nishe gjysmërrethore me diametër 3 m dhe pilastra 1 metërsh mes tyre. Nishet deri në 1.25 m lartësi vijonin cilindrike, me faqe të drejta, ndërsa më tej mbuloheshin me kupolë sferike si në Apolloninë 2. Në këtë mënyrë ato fitonin një formë absidale dhe lartësi 2.75 m. Duke i shtuar lartësisë së nisheve gjerësinë e qemerit dhe dyshemesë, lartësia e katit të parë rezulton 4.25 m. Si i tillë kalimi për në katin e sipërm mund të kryhej dhe nga shpina, nga niveli i akropolit. Tabani i shëtitores ka qenë shtruar me rrasa të mëdha dhe të paskuadruara guri. Ndonëse bazamentet e kolonadës së brendshme kanë shkarë nga gërryerja e terrenit, gjerësia 10 m nga balli i pilastrave dëshmon qartë se shëtitorja ka pasur dy radhë kolonash.

Shëtitorja mbulohej me çati me tjegulla, vulat e të cilave AIMAAAITAN (Dimalitan, e Dimalitëve) dhe HPAION (Eraion, e Herës), tregojnë se shëtitorja pati dy ktitorë: bashkësinë qytetare dhe tempullin e Herës.

info@balkancultureheritage.com